ทุกๆท่านทราบไหมคะว่า…

ภาพรวมการเติบโตของตลาดยาในประเทศไทย คาดว่ามูลค่าการจำหน่ายยาจะเติบโตเฉลี่ยประมาณ 5-6% ต่อปี ในช่วงปี 2566-2568 ปัจจัยหนุนต่างๆจาก การฟื้นตัวของเศรษฐกิจและความต้องการด้านสุขภาพที่เพิ่มขึ้น เช่น จำนวนผู้ป่วยที่เพิ่มขึ้นทั้งจากโรคติดต่อที่ต้องเฝ้าระวังและโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) รวมถึงโรคติดต่ออุบัติใหม่ 

ด้วยเหตุนี้เอง >> “ความต้องการบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะทางในอุตสาหกรรมยาจึงมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น”

บทความนี้จะมีประโยชน์อย่างแน่นอนสำหรับ ผู้ที่สนใจในอุตสาหกรรมยาด้านการตลาด ผู้ที่สนใจทำงานในด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพ และผู้ต้องการหาโอกาสในสายงานการตลาดยาค่ะ

🩵Pharm Connection ขอนำเสนอเส้นทางอาชีพที่น่าท้าทายหลักในอุตสาหกรรมยาที่น่าสนใจ 

ได้แก่ Medical Representative (ผู้แทนยา), Marketing และ Product Manager 

ไปดูกันะคะว่า แต่ละอาชีพมีบทบาทสำคัญอย่างไรในตลาดอุตสาหกรรมยาประเทศไทย 💊📊

💊🧑‍💼1.ผู้แทนยา (Medical Representative) คือ ตัวกลางระหว่างบริษัทยากับบุคลากรทางการแพทย์

บทบาทและความรับผิดชอบหลัก

Medical Representative หรือที่เรียกกันว่า ผู้แทนยา มีบทบาทสำคัญในการเป็นตัวแทนของบริษัทยาในการนำเสนอข้อมูลผลิตภัณฑ์ยาแก่บุคลากรทางการแพทย์ เช่น แพทย์ เภสัชกร และพยาบาล ผู้แทนยาจะต้องสามารถอธิบายคุณสมบัติทางเภสัชวิทยา ประโยชน์ทางการรักษา และข้อมูลทางวิชาการเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ยาได้อย่างถูกต้องและน่าเชื่อถือค่ะ

• นำเสนอข้อมูลผลิตภัณฑ์ยาและงานวิจัยทางคลินิกที่เกี่ยวข้อง: เป็นตัวแทนบริษัทยาในการให้ข้อมูลยาแก่แพทย์ บุคลากรทางการแพทย์ หรือร้านขายยา เพื่อกระตุ้นให้เกิดการสั่งใช้ยาของบริษัท “มุ่งหวังยอดขายเป็นเป้าหมายหลัก”
• สร้างและรักษาความสัมพันธ์กับบุคลากรทางการแพทย์
• บริหารเขตการขายและบรรลุเป้าหมาย: ผู้แทนยาต้องวางแผนการทำงานในพื้นที่ของตนเองอย่างมีประสิทธิภาพ จัดลำดับการเข้าพบลูกค้า ดูแลให้สินค้ามีวางจำหน่าย และติดตามยอดขายให้ได้ตามเป้าที่บริษัทกำหนดไว้ ซึ่งต้องอาศัยความรับผิดชอบและความกระตือรือร้นในงานขายสูง
• จัดกิจกรรมทางการตลาดและการศึกษาสำหรับบุคลากรทางการแพทย์
• รวบรวมข้อมูลตลาดและข้อเสนอแนะจากลูกค้า
• บรรลุเป้าหมายยอดขายและการเติบโตของส่วนแบ่งตลาด

คุณสมบัติและทักษะที่จำเป็น

เมื่อได้เข้าใจบทบาทหน้าที่แล้ว ทุกท่านจะเห็นว่า “ ผู็แทนยาที่มีประสิทธิภาพจำเป็นต้องมีความรู้พื้นฐานทางวิทยาศาสตร์สุขภาพที่แข็งแกร่ง” โดยเฉพาะความรู้เกี่ยวกับเภสัชวิทยาและการรักษาในสาขาที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์ที่ตนรับผิดชอบ*

• ความสามารถในการสื่อสารข้อมูลทางวิชาการที่ซับซ้อนได้อย่างชัดเจน
• ทักษะการนำเสนอและการโน้มน้าวที่ยอดเยี่ยม
• ความสามารถในการสร้างความสัมพันธ์และเครือข่าย
• ความรู้ด้านเภสัชวิทยาและการแพทย์
• ทักษะการจัดการเวลาและการวางแผนการทำงาน

บุคลิกภาพที่เหมาะสม

• มีมนุษยสัมพันธ์ดี ชอบพบปะผู้คน
• มีความกระตือรือร้น มุ่งมั่น และอดทน
• มีความน่าเชื่อถือและความซื่อสัตย์สูง
• สามารถทำงานภายใต้แรงกดดันและเป้าหมายที่ท้าทาย
• มีความรับผิดชอบและสามารถทำงานได้อย่างอิสระ

โอกาสความก้าวหน้าในอาชีพ

ผู้แทนยาที่มีผลงานดีมักมีโอกาสก้าวหน้าไปสู่ตำแหน่งผู้จัดการทีมขาย (Sales Manager) หรือผู้จัดการผลิตภัณฑ์ (Product Manager) และในระยะยาวอาจก้าวสู่ตำแหน่งผู้อำนวยการฝ่ายขาย (Sales Director) หรือผู้อำนวยการฝ่ายพาณิชย์ (Commercial Director) ซึ่งเป็นตำแหน่งที่มีความรับผิดชอบสูงในการกำหนดกลยุทธ์การตลาดและการขายในระดับประเทศหรือภูมิภาคค่ะ

แนวโน้มความต้องการของตลาดแรงงานในประเทศไทย

• ความต้องการผู้แทนยายังคงสูงต่อเนื่อง
• ปัจจัยสนับสนุนด้านตลาดยา: แนวโน้มตลาดยาภายในประเทศที่ขยายตัวราว 5-6% ต่อปีในช่วงปี 2566-2568 ย่อมส่งผลให้บริษัทต้องการทีมขายที่แข็งแกร่งขึ้น ผู้แทนยาจึงยังเป็นฟันเฟืองสำคัญในการผลักดันยอดขายทั้งในโรงพยาบาลและร้านขายยา
  
• ช่องทางการขายที่หลากหลาย: ในประเทศไทย ผู้แทนยามีทั้งที่ดูแลเขตการขายโรงพยาบาล/คลินิก และผู้แทนที่ดูแลร้านขายยาแต่ละพื้นที่ ความต้องการผู้แทนยาในแต่ละช่องทางขึ้นอยู่กับกลยุทธ์ของบริษัทยา
  
• การแข่งขันและค่าตอบแทน: เนื่องจากผู้แทนยาเป็นอาชีพที่ค่าตอบแทนรวม (เงินเดือนพื้นฐาน + ค่าคอมมิชชั่น) ค่อนข้างสูงเมื่อเทียบกับหลายอาชีพ จึงมีคนสนใจเข้าสู่สายงานนี้มาก การแข่งขันในตอนสมัครงานจึงมีอยู่ 

💊🧑‍💻2. ฝ่ายการตลาด (Marketing)ในอุตสาหกรรมยา

ฝ่ายการตลาดเล่าง่ายๆคือ “มุ่งวางแผนกลยุทธ์และประสานงานกิจกรรมส่งเสริมการขาย”

หน้าที่หลักและความรับผิดชอบ

• วางแผนกลยุทธ์การตลาดสำหรับผลิตภัณฑ์ยา: บุคลากรในฝ่ายการตลาดมีหน้าที่วิเคราะห์ตลาดและวางแผนกิจกรรมทางการตลาดสำหรับยาแต่ละตัวหรือกลุ่มผลิตภัณฑ์ที่ได้รับมอบหมาย ตั้งแต่กำหนดกลุ่มเป้าหมาย กลยุทธ์การส่งเสริมการขาย ไปจนถึงการใช้สื่อประชาสัมพันธ์ช่องทางต่าง ๆ อย่างเหมาะสม เพื่อสร้างความรู้จักและความน่าเชื่อถือให้ผลิตภัณฑ์
• วิเคราะห์แนวโน้มตลาดและความต้องการของกลุ่มเป้าหมาย เช่น แพทย์หรือผู้ป่วย
• สร้างแคมเปญโฆษณาและวัสดุส่งเสริมการขาย เช่น โบรชัวร์หรือโฆษณาดิจิทัล
• ประสานงานข้ามฝ่าย เช่น ฝ่ายขาย , ฝ่ายสื่อสารการตลาด/โฆษณา , ฝ่ายวิชาการ/ทะเบียนยา
• ตรวจสอบให้แน่ใจว่าแคมเปญเป็นไปตามกฎระเบียบและจริยธรรมของอุตสาหกรรมยา

ทักษะที่ต้องการ

• การวิจัยตลาด: ความสามารถในการวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อระบุโอกาสในตลาด
• ความคิดสร้างสรรค์: ออกแบบแคมเปญที่ดึงดูดใจและมีประสิทธิภาพ
• ความรู้ด้านกฎระเบียบ: เข้าใจข้อจำกัดในการโฆษณายาในประเทศไทย
• ทักษะดิจิทัล: ความชำนาญใน SEO, การตลาดผ่านโซเชียลมีเดีย และการวิเคราะห์ข้อมูล
• มนุษยสัมพันธ์และการทำงานเป็นทีม

คุณสมบัติและบุคลิกภาพ

• การศึกษา: ปริญญาตรีด้านการตลาด บริหารธุรกิจ หรือเภสัชศาสตร์ 
• ประสบการณ์: มักต้องการประสบการณ์ 2-3 ปีในงานการตลาด โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมยาจะได้เปรียบ
• บุคลิกภาพ: วิเคราะห์เก่ง จัดระเบียบ และสามารถจัดการหลายงานพร้อมกัน

แนวโน้มความต้องการของตลาดแรงงาน

บทบาทของการตลาดในวงการยามีความสำคัญมากขึ้น: เนื่องจากบริษัทยาลงทุนในแคมเปญการตลาดเพื่อแข่งขันในตลาดที่มีการนำเข้ายาเพิ่มขึ้นและการเติบโตของยาสามัญ  และในช่วงหลังการระบาดของโควิด-19 ที่ผ่านมา บริษัทต้องปรับกลยุทธ์การเข้าถึงลูกค้า (แพทย์/ผู้ป่วย) รูปแบบใหม่ ๆ เช่น การจัดสัมมนาออนไลน์ การทำ Digital Marketing ส่งผลให้ต้องการบุคลากรที่มีทักษะการตลาดสมัยใหม่มาช่วยขับเคลื่อน​

ตำแหน่งงานการตลาดมีเปิดรับอย่างต่อเนื่อง: จากการสำรวจในตลาดงาน พบว่ามีการเปิดรับสมัครงานสายการตลาดเภสัชกรรมจำนวนไม่น้อย เช่น มีตำแหน่งงานในหมวด “Marketing Pharmacist” หรือสายการตลาดยาอยู่มากบนแพลตฟอร์มหางาน (ข้อมูลจากการสำรวจในปี 2568​) สะท้อนว่าบริษัทเภสัชภัณฑ์ยังคงต้องการผู้เชี่ยวชาญด้านการตลาดมาช่วยแข่งขันและเติบโต

การแข่งขันสูงแต่โอกาสก้าวหน้าดี: แม้ว่างานสายการตลาดจะมีจำนวนตำแหน่งน้อยกว่าสายผู้แทนขาย (เพราะหนึ่งทีมการตลาดดูแลผลิตภัณฑ์หลายตัวได้) แต่ก็นับเป็นสายงานที่มีความต้องการผู้สมัครที่มีคุณสมบัติเฉพาะทาง ทำให้ยังคงมีช่องว่างโอกาสสำหรับผู้ที่มีความสามารถ นอกจากนี้ ผู้ที่สะสมประสบการณ์การตลาดยาจะเป็นที่ต้องการตัวสูงในตลาดแรงงาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากมีความเชี่ยวชาญผลิตภัณฑ์เฉพาะทางหรือมีทักษะด้าน Digital Marketing

ตลาดยาใหม่ๆ กระตุ้นการจ้างงานการตลาด: การเปิดตัวนวัตกรรมยาใหม่ เช่น ยาชีววัตถุ, วัคซีนใหม่, ยารักษาโรคเฉพาะทาง ทำให้บริษัทต้องการนักการตลาดมาวางกลยุทธ์เจาะตลาดเพิ่มขึ้น เช่น บางบริษัทอาจรับ Product Specialist หรือนักการตลาดเฉพาะด้านโรคเพื่อดูแลผลิตภัณฑ์กลุ่มใหม่ ๆ ดังนั้น เมื่อมีเทคโนโลยียาการรักษาเกิดขึ้น ตลาดแรงงานสำหรับสายการตลาดยาก็จะขยายตามไปด้วย

โอกาสในการเติบโตและพัฒนาอาชีพ

เติบโตในสายการตลาดสู่ตำแหน่งบริหาร: ผู้เริ่มต้นทำงานในฝ่ายการตลาดยา (เช่น ตำแหน่ง Marketing Officer หรือ Product Executive) เมื่อสะสมประสบการณ์และผลงานก็มีโอกาสก้าวขึ้นเป็น ผู้จัดการผลิตภัณฑ์ (Product Manager) ,ผู้จัดการการตลาด (Marketing Manager) และอาจเติบโตสู่ระดับผู้อำนวยการหรือผู้บริหารฝ่ายการตลาดในองค์กรขนาดใหญ่

โอกาสโยกย้ายสายงานในอุตสาหกรรม: ประสบการณ์ด้านการตลาดยาถือเป็นทักษะที่หลากหลาย บริษัทอื่น ๆ ในธุรกิจสุขภาพ เช่น เครื่องมือแพทย์ เวชสำอาง หรืออาหารเสริม มักยินดีรับผู้ที่มีประสบการณ์การตลาดยาข้ามไปร่วมงานด้วย

การเพิ่มพูนวุฒิและความรู้: เช่นเดียวกับสายผู้แทนยา หลายคนในสายการตลาดเลือกเรียนต่อด้านบริหารธุรกิจ (MBA) หรือการตลาดเชิงลึก เพื่อเสริมศักยภาพตนเอง ทั้งนี้ เนื่องจากงานการตลาดต้องอัปเดตความรู้ใหม่ตลอด การเข้าร่วมประชุมวิชาการหรืออบรมเฉพาะทาง เช่น ด้าน Digital Marketing หรือ Market Access สำหรับยา ก็เป็นหนทางพัฒนาความรู้ที่ช่วยเปิดโอกาสความก้าวหน้าในสายอาชีพได้

ก้าวสู่บทบาทระดับภูมิภาค: หากทำงานในบริษัทยาข้ามชาติ (MNC) นักการตลาดยาที่มีผลงานโดดเด่นในประเทศไทย อาจได้รับมอบหมายให้ดูแลงานระดับภูมิภาค เช่น Regional Product Manager หรือ Regional Marketing Manager รับผิดชอบตลาดหลายประเทศ 

👩‍💻💊3. อาชีพผู้จัดการผลิตภัณฑ์ (Product Manager) ในอุตสาหกรรมยา

หน้าที่หลักและความรับผิดชอบ

ผู้จัดการผลิตภัณฑ์เล่าง่ายๆคือ “ผู้วางแผนภาพรวมและบริหารผลงานของผลิตภัณฑ์โดยตรง ตั้งแต่การพัฒนาจนถึงการวางจำหน่ายค่ะ”

บริหารผลิตภัณฑ์และวางกลยุทธ์การตลาด: ผู้จัดการผลิตภัณฑ์เป็นผู้รับผิดชอบโดยตรงต่อยาหรือกลุ่มผลิตภัณฑ์ที่ได้รับมอบหมาย ทำหน้าที่วาง แผนการตลาด และ กลยุทธ์การขาย ของผลิตภัณฑ์เหล่านั้นในภาพรวม ทั้งการกำหนดเป้าหมายยอดขาย ส่วนแบ่งตลาด กลุ่มลูกค้าเป้าหมาย ตลอดจนกลยุทธ์การส่งเสริมการขายในช่องทางต่าง ๆ เพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่ตั้งไว้

ควบคุมงบประมาณและติดตามผลงาน: ผู้จัดการผลิตภัณฑ์ต้องจัดทำและบริหาร งบประมาณการตลาด ของผลิตภัณฑ์ในแต่ละปี วางแผนการใช้ทรัพยากรให้คุ้มค่า และติดตามผลลัพธ์ของกิจกรรมการตลาดเทียบกับงบประมาณอยู่เสมอ เพื่อปรับแผนให้เหมาะสม นอกจากนี้ ยังต้องวิเคราะห์ข้อมูลยอดขาย ตลาดคู่แข่ง และรายงานต่อผู้บริหารเป็นระยะ เพื่อประเมินความสำเร็จของกลยุทธ์ที่ดำเนินการ

สนับสนุนทีมขายและกิจกรรมวิชาการ: ในบทบาทนี้ ผู้จัดการผลิตภัณฑ์มักทำงานใกล้ชิดกับทีมผู้แทนยา โดย จัดอบรมและให้ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์แก่ผู้แทนยา เพื่อให้ทีมขายสื่อสารจุดเด่นของผลิตภัณฑ์ได้อย่างถูกต้องและน่าสนใจ​ นอกจากนี้อาจร่วมออกตลาดกับทีมขายเป็นครั้งคราวเพื่อเก็บข้อมูลตรง หรือเข้าร่วมการนำเสนอผลิตภัณฑ์แก่แพทย์ผู้เชี่ยวชาญ (เช่น การจัด Lunch Talk หรือประชุมวิชาการเกี่ยวกับยานั้น ๆ)

ประสานงานด้านเอกสารและการขึ้นทะเบียนยา: สำหรับบางองค์กร (โดยเฉพาะภาครัฐหรือองค์การเภสัชกรรม) ผู้จัดการผลิตภัณฑ์อาจมีหน้าที่เพิ่มเติมในการเตรียม เอกสารประมูลยาให้โรงพยาบาลรัฐ หรือ ดำเนินเรื่องขึ้นทะเบียนยาในบัญชียาหลักแห่งชาติ เมื่อมีผลิตภัณฑ์ใหม่ที่ต้องการผลักดันเข้าสู่ตลาด​ ซึ่งงานลักษณะนี้ต้องใช้ความละเอียดรอบคอบและความรู้กฎระเบียบเป็นอย่างดี แม้ในบริษัทเอกชนทั่วไป ผู้จัดการผลิตภัณฑ์ก็ยังต้องประสานงานกับฝ่ายทะเบียนยาให้การขึ้นทะเบียนหรือปรับปรุงข้อมูลยาเป็นไปตามแผนการเปิดตัวผลิตภัณฑ์

ภาวะผู้นำและการตัดสินใจ: เนื่องจากตำแหน่งนี้ต้องรับผิดชอบผลกำไรขาดทุนของผลิตภัณฑ์ (Product P&L) จึงต้องมีภาวะผู้นำในตัวเองสูง ตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ได้ดีเมื่อเผชิญสถานการณ์แข่งขันทางการตลาด และแก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้เด็ดขาด ทักษะการเป็นผู้นำทีมข้ามสายงาน (cross-functional leadership) ก็จำเป็น เพราะต้องโน้มน้าวและประสานงานกับหลายฝ่ายให้ดำเนินตามแผนของผลิตภัณฑ์

ทักษะที่ต้องการ

• การจัดการโครงการ: บริหารงานหลายฝ่ายให้เป็นไปตามเป้าหมาย
• การวิเคราะห์ตลาด: เข้าใจความต้องการของลูกค้าและแนวโน้มของคู่แข่ง
• ความรู้ด้านยา: เข้าใจกระบวนการพัฒนายาและกฎระเบียบ
• ทักษะการสื่อสาร: ประสานงานกับทีมภายในและภายนอก

คุณสมบัติและบุคลิกภาพ

• การศึกษา: ปริญญาตรีด้านเภสัชศาสตร์ วิทยาศาสตร์ทางเภสัชภัณฑ์ หรือบริหารธุรกิจ
• ประสบการณ์: มักต้องการทำงานอย่างน้อย 3-5 ปีในงานพัฒนาผลิตภัณฑ์หรือการตลาด
• บุคลิกภาพ: คิดเชิงกลยุทธ์ ใส่ใจในรายละเอียด และทำงานร่วมกับทีมได้ดี

แนวโน้มความต้องการของตลาดแรงงาน

• ตำแหน่งผู้จัดการผลิตภัณฑ์มีความต้องการเฉพาะด้าน
• ตลาดของยาโรคเฉพาะทาง: ยาที่เป็นนวัตกรรมใหม่หรือยาสำหรับโรคเฉพาะทาง (เช่น มะเร็ง ยาสำหรับโรคหายาก) เมื่อเข้ามาทำตลาดในไทย ก็มักต้องการผู้จัดการผลิตภัณฑ์ที่มีความรู้เฉพาะด้านมาดูแลโดยตรง ส่งผลให้บางช่วงมีความต้องการตำแหน่งนี้เพิ่มสูงในสาขานั้น ๆ เช่น ช่วงที่มียาภูมิคุ้มกันบำบัดมะเร็งออกใหม่หลายตัว ตลาดงานก็ต้องการผู้จัดการผลิตภัณฑ์ที่มีพื้นฐานวิทยาศาสตร์แข็งและสื่อสารกับแพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้ดี
  
• ค่าตอบแทนและการแข่งขัน: ผู้จัดการผลิตภัณฑ์ถือเป็นตำแหน่งระดับกลางถึงอาวุโส ค่าตอบแทนค่อนข้างสูง ทำให้การแข่งขันค่อนข้างสูง นายจ้างมักคัดเลือกผู้ที่มีโปรไฟล์ตรงสายจริง ๆ ดังนั้นเภสัชกรหรือบุคลากรที่สนใจเส้นทางนี้ ควรเตรียมความพร้อมด้านประสบการณ์และความรู้ให้ครบถ้วนตั้งแต่ระดับเจ้าหน้าที่การตลาดก่อนก้าวขึ้นมารับตำแหน่งนี้
  
• แนวโน้มในอนาคต: ในอนาคต เมื่ออุตสาหกรรมยาของไทยมุ่งสู่การเป็นศูนย์กลางทางการแพทย์ (Medical Hub) และมีการพัฒนายาใหม่ในประเทศมากขึ้น ความต้องการ ผู้จัดการผลิตภัณฑ์ ที่สามารถวางกลยุทธ์แข่งขันทั้งในและต่างประเทศก็อาจเพิ่มสูงขึ้น เป็นแรงขับเคลื่อนให้คนรุ่นใหม่เข้าสู่สายงานนี้มากขึ้นด้วย

เป็นอย่างไรกันบ้างคะ เท่านี้ทุกๆท่านก็ได้รู้จักกับ…

💊⚙️“ผู้แทนยา, นักการตลาดยา, และ ผู้จัดการผลิตภัณฑ์ยา ต่างเป็นฟันเฟืองสำคัญในอุตสาหกรรมยาของประเทศไทย” แต่ละบทบาทต้องการทักษะและคุณสมบัติเฉพาะตน 

“ผู้แทนยามุ่งเน้นงานขายและสร้างความสัมพันธ์กับลูกค้า”

 “ฝ่ายการตลาดมุ่งวางแผนกลยุทธ์และประสานงานกิจกรรมส่งเสริมการขาย” 

“ผู้จัดการผลิตภัณฑ์คือผู้วางแผนภาพรวมและบริหารผลงานของผลิตภัณฑ์โดยตรง”

 ไม่ว่าทุกๆท่านจะเลือกทางไหน การตั้งใจพัฒนาทักษะและเรียนรู้ไม่หยุดยั้งจะเปิดโอกาสก้าวหน้าในอุตสาหกรรมยาที่กำลังเติบโตนี้อย่างแน่นอนค่ะ

Ref.

Krungsri Research. (2023). แนวโน้มอุตสาหกรรมยาไทย ปี 2023–2025. Krungsri.com. https://www.krungsri.com/th/research/industry/industry-outlook/chemicals/phamaceuticals/io/io-pharmaceuticals-2023-2025

วิรุณ เวชศิริ. (2023). Pharmaceutical industry interviews แนวทางการสัมภาษณŤงานสำหรับเภสัชกรการตลาด: A guide to success for pharmacists in 2023.

JobsDB Thailand. (2025). Marketing pharmacist job listings in Thailand. JobsDB