ในยุคที่เทคโนโลยีก้าวหน้าไปอย่างรวดเร็ว ระบบ Telepharmacy หรือการให้บริการเภสัชกรรมทางไกลผ่านเทคโนโลยีการสื่อสาร ได้เข้ามามีบทบาทสำคัญในการเพิ่มการเข้าถึงบริการสุขภาพของประชาชน โดยเฉพาะในพื้นที่ห่างไกลหรือขาดแคลนบุคลากรทางเภสัชกรรม ซึ่งในระบบ Telepharmacy นี้ เจ้าพนักงานเภสัชกรรมถือเป็นกำลังสำคัญที่ขาดไม่ได้ในการขับเคลื่อนและดำเนินงานให้บรรลุเป้าหมาย บทความนี้ได้ถอดบทเรียนความสำเร็จของการทำหน้าที่ของ Pharmacy Assistant หรือ เจ้าพนักงานเภสัชกรรม ในการช่วยทำให้งานเภสัชกรรมทางไกลประสบความสำเร็จ

ความสำคัญของเจ้าพนักงานเภสัชกรรมในระบบ Telepharmacy

เจ้าพนักงานเภสัชกรรมเปรียบเสมือน “กระดูกสันหลัง” ของระบบ Telepharmacy เพราะเป็นผู้ที่ทำหน้าที่เชื่อมต่อระหว่างเภสัชกรที่อยู่ในสถานพยาบาลหลักกับผู้ป่วยที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกล โดยเจ้าพนักงานเภสัชกรรมจะประจำอยู่ ณ จุดให้บริการทางไกล (remote sites) เพื่อให้บริการแก่ผู้ป่วยโดยตรง ในขณะที่เภสัชกรจะให้คำปรึกษาและกำกับดูแลผ่านระบบสื่อสารทางไกล

งานวิจัยหลายชิ้นได้ชี้ให้เห็นว่า บทบาทของเจ้าพนักงานเภสัชกรรมเป็นปัจจัยสำคัญต่อความสำเร็จของระบบ Telepharmacy ไม่ว่าจะเป็นในด้านคุณภาพของการให้บริการ ความพึงพอใจของผู้ป่วย ไปจนถึงความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ เนื่องจากเจ้าพนักงานเภสัชกรรมที่มีความรู้ความสามารถและได้รับการฝึกฝนมาเป็นอย่างดี จะสามารถแบ่งเบาภาระของเภสัชกรได้มาก ทำให้เภสัชกรสามารถดูแลจุดบริการทางไกลได้มากขึ้นในเวลาเดียวกัน

บทบาทและหน้าที่ของเจ้าพนักงานเภสัชกรรมในระบบ Telepharmacy

1. รับคำสั่งยาและข้อมูลของผู้ป่วยจากแพทย์แล้วบันทึกเข้าสู่ระบบ
2. คัดกรองคำสั่งยาเบื้องต้น ตรวจสอบความถูกต้อง ครบถ้วน และความเหมาะสมของข้อมูล
3. จัดเตรียมยาตามคำสั่งแพทย์ภายใต้การกำกับดูแลของเภสัชกรผ่านระบบ video conference
4. ถ่ายภาพยาที่จัดเตรียมพร้อมใบสั่งยาส่งให้เภสัชกรตรวจสอบความถูกต้องก่อนจ่ายยา
5. ให้คำแนะนำเบื้องต้นแก่ผู้ป่วยเกี่ยวกับการใช้ยา และช่วยประสานให้ผู้ป่วยสามารถสื่อสารกับเภสัชกรผ่านระบบได้
6. จัดเก็บ ดูแลรักษา และบริหารคลังยาและเวชภัณฑ์ให้พร้อมใช้และเพียงพอต่อความต้องการ
7. จัดทำรายงานและเอกสารที่เกี่ยวข้องกับระบบ Telepharmacy
8. ประสานงานกับทีมแพทย์ พยาบาล และบุคลากรอื่นๆ ในการดูแลผู้ป่วยแบบสหสาขาวิชาชีพ

จะเห็นได้ว่าเจ้าพนักงานเภสัชกรรมในระบบ Telepharmacy มีบทบาทที่หลากหลายและท้าทายกว่าในระบบเภสัชกรรมแบบดั้งเดิม จึงจำเป็นต้องได้รับการเตรียมความพร้อมและพัฒนาศักยภาพอย่างต่อเนื่อง ทั้งในด้านความรู้และทักษะทางเภสัชกรรม ทักษะการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ ไปจนถึงทักษะการสื่อสารและการให้คำปรึกษาแก่ผู้ป่วย

นอกจากนี้ ระบบ Telepharmacy ยังช่วยสร้างโอกาสในการพัฒนาวิชาชีพและความก้าวหน้าในอาชีพให้แก่เจ้าพนักงานเภสัชกรรมอีกด้วย เพราะทำให้มีขอบเขตความรับผิดชอบที่กว้างขึ้น และมีอิสระในการทำงานมากขึ้นภายใต้การกำกับดูแลของเภสัชกร จึงเป็นการเปิดโอกาสให้แสดงศักยภาพและพัฒนาตนเองได้เต็มที่

ตัวอย่างการปฏิบัติงานของเจ้าพนักงานเภสัชกรรมในระบบ Telepharmacy

ในประเทศสหรัฐอเมริกา โครงการ Telepharmacy ของกองทัพเรือ ได้ขยายการให้บริการครอบคลุมฐานทัพใน 4 ทวีปทั่วโลก โดยมีเภสัชกรประจำที่โรงพยาบาลกองทัพเรือส่วนกลาง ทำหน้าที่ให้คำปรึกษาและกำกับดูแลการจ่ายยาของเจ้าพนักงานเภสัชกรรมที่ประจำอยู่ตามฐานทัพต่างๆ ผ่านระบบ video conference ทำให้ทหารและครอบครัวที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกลสามารถเข้าถึงบริการทางเภสัชกรรมที่มีคุณภาพได้อย่างทั่วถึง

ในขณะที่ในประเทศออสเตรเลีย ระบบ Telepharmacy ได้ถูกนำมาใช้ในการให้บริการผู้ป่วยในชุมชนชนบทที่อยู่ห่างไกล โดยเจ้าพนักงานเภสัชกรรมจะประจำอยู่ในคลินิกหรือร้านขายยาในชุมชน คอยให้บริการจ่ายยาและให้คำแนะนำเบื้องต้นแก่ผู้ป่วย ภายใต้การกำกับดูแลของเภสัชกรผ่านระบบการประชุมทางไกล ซึ่งช่วยแก้ปัญหาการขาดแคลนเภสัชกรในพื้นที่ชนบทได้เป็นอย่างดี

ลองคิดดูว่า…

หากคุณเป็นผู้บริหารโรงพยาบาลในพื้นที่ห่างไกล ที่กำลังประสบปัญหาขาดแคลนเภสัชกรในการให้บริการผู้ป่วย คุณจะมีแนวทางอย่างไรในการนำระบบ Telepharmacy มาประยุกต์ใช้เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว และจะมีกลยุทธ์ในการสรรหา พัฒนา และรักษาเจ้าพนักงานเภสัชกรรมที่มีคุณภาพให้ปฏิบัติงานในระบบได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืนได้อย่างไร

การขับเคลื่อนระบบบริการสุขภาพทางไกลด้วย Telepharmacy ให้ประสบความสำเร็จและเกิดประโยชน์สูงสุดต่อผู้ป่วยนั้น จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องให้ความสำคัญกับการพัฒนาศักยภาพของเจ้าพนักงานเภสัชกรรม ในฐานะกำลังสำคัญของระบบ ควบคู่ไปกับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและเทคโนโลยีสารสนเทศที่จำเป็น

นอกจากนี้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและเอกชน ตลอดจนสถาบันการศึกษา จำเป็นต้องร่วมมือกันในการปรับปรุงหลักสูตรการเรียนการสอน กฎระเบียบ และมาตรฐานวิชาชีพ เพื่อรองรับบทบาทใหม่ของเจ้าพนักงานเภสัชกรรมในยุคดิจิทัล ที่จะช่วยยกระดับคุณภาพและการเข้าถึงบริการสุขภาพของประชาชนให้ดียิ่งขึ้นต่อไปในอนาคต