Consensus – เครื่องมือค้นหางานวิจัยยุคใหม่ขับเคลื่อนด้วย AI เพื่อการแพทย์และการวิจัย

เมื่อค่ำวันที่ 22 มีนาคม 2567 รายการ “หมอวันสุข” ได้มีการจัดสัมมนาออนไลน์ในหัวข้อ “How to use Consensus AI tool for doctor daily life” โดยคุณ Eric Olsen ผู้ร่วมก่อตั้งและซีอีโอของ Consensus ซึ่งเป็นเครื่องมือค้นหางานวิจัยสมัยใหม่ที่ขับเคลื่อนโดยปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อแนะนำวิธีการใช้งานให้แก่แพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ของไทย ดำเนินรายการโดย นพ.โอฬาริก มุสิกวงศ์

Consensus เป็นเครื่องมือที่ผสมผสานพลังของ AI เพื่อช่วยให้การสืบค้นงานวิจัยทางการแพทย์เป็นเรื่องง่าย รวดเร็ว และมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น มีฐานข้อมูลงานวิจัยมากถึง 210 ล้านชิ้นจากทุกสาขาวิชา โดยประมาณครึ่งหนึ่งเป็นงานวิจัยทางการแพทย์และชีววิทยา ครอบคลุมวารสารวิชาการชั้นนำส่วนใหญ่

จุดเด่นของ Consensus คือระบบการค้นหาอัจฉริยะแบบ Semantic Search ที่ใช้ภาษาธรรมชาติ สามารถพิมพ์เป็นประโยคคำถามได้เลย เช่น “Does fish oil prevent dementia in the elderly?” ระบบจะค้นหางานวิจัยที่เกี่ยวข้องและสรุปใจความสำคัญโดยใช้ AI ทั้งในรูปแบบรายบทความและข้ามหลายบทความ ให้ภาพรวมของงานวิจัยที่เกี่ยวข้องได้อย่างรวดเร็ว

นอกจากนี้ยังมีระบบกรองผลการค้นหาที่ละเอียด เช่น เลือกเฉพาะงานวิจัยประเภท RCT ในมนุษย์ ที่มีขนาดกลุ่มตัวอย่างมากกว่า 50 คน ช่วยให้พบผลการศึกษาที่น่าเชื่อถือได้ง่ายขึ้น ส่วนระบบ Co-pilot จะใช้ AI ในการสร้างบทสรุปเชิงลึกจากหลายๆ งานวิจัย พร้อมระบุแหล่งอ้างอิงที่ชัดเจน สามารถคลิกเพื่ออ่านรายละเอียดฉบับเต็มได้ทันที

.

ในระหว่างการสัมมนา มีผู้เข้าร่วมถามคำถามที่น่าสนใจหลายประเด็น เช่น เรื่องความครอบคลุมของฐานข้อมูล โดยเฉพาะอย่างยิ่งวารสารและงานวิจัยของไทย ซึ่งคุณ Eric ตอบว่าปัจจุบัน Consensus ยังไม่ได้ครอบคลุมงานวิจัยภาษาไทยมากนัก แต่ในอนาคตมีแผนจะขยายให้ครอบคลุมมากขึ้น อย่างไรก็ตาม ระบบได้รองรับการค้นหาด้วยภาษาไทยและการสรุปผลเป็นภาษาไทยแล้ว น่าจะเป็นประโยชน์ต่อแพทย์ไทยไม่น้อย

.

อีกคำถามที่น่าสนใจคือ การใช้ Consensus เป็นเครื่องมือช่วยในการทำ Systematic Review ได้หรือไม่ คุณ Eric ตอบว่า ปัจจุบัน Consensus ยังไม่ได้ออกแบบมาเพื่อทดแทนกระบวนการทำ Systematic Review โดยสมบูรณ์ เนื่องจากยังมีข้อจำกัดในแง่ความครอบคลุมและความแม่นยำ 100% แต่เหมาะที่จะเป็นตัวช่วยเบื้องต้นในการค้นหาและกรองงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพให้กับกระบวนการในภาพรวม ทั้งนี้ต้องใช้ด้วยความระมัดระวัง และตรวจสอบความถูกต้องอีกชั้นก่อนนำไปใช้จริง

.

คุณ Eric ยังได้ยกตัวอย่างการประยุกต์ใช้ Consensus ในวงการแพทย์อีกหลากหลาย เช่น การค้นคว้าข้อมูลเพื่อตอบคำถามผู้ป่วยอย่างมีหลักฐานเชิงประจักษ์ การสืบค้นข้อมูลเพื่อประกอบการตัดสินใจรักษา ไปจนถึงการใช้เป็นตัวช่วยในการทำ Literature Review เพื่อการวิจัย ซึ่งจะช่วยประหยัดเวลาและเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานได้อย่างมาก

.

เมื่อเปรียบเทียบกับเครื่องมือที่นิยมอย่าง PubMed ที่แพทย์มักใช้ในการสืบค้นข้อมูล พบว่าทั้ง Consensus และ PubMed ต่างใช้ฐานข้อมูลเดียวกัน แต่ Consensus มีข้อได้เปรียบที่การค้นหาอัจฉริยะและยืดหยุ่นกว่า มีฟีเจอร์ที่ใช้ AI ช่วยสรุปผลให้อ่านง่ายและเร็วกว่ามาก รวมถึงมีระบบแนะนำงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อผู้ใช้งานอย่างยิ่ง

.

นอกจากนี้ คุณ Eric ยังได้สาธิตการใช้งาน Consensus ให้ดูด้วย โดยเริ่มจากการตั้งคำถามวิจัยที่สนใจ เช่น “ไขมันในช่องท้อง (Visceral Fat) เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งจริงหรือไม่” จากนั้นระบบจะค้นหางานวิจัยที่เกี่ยวข้อง แล้วแสดงผลในรูปแบบที่เข้าใจง่าย จัดกลุ่มตามคำตอบว่า งานวิจัยส่วนใหญ่พบว่า “ใช่” หรือ “ไม่ใช่” พร้อมทั้งสรุปสั้นๆ จากแต่ละงานวิจัย เมื่อคลิกดูรายละเอียด ก็จะพบข้อมูลเชิงลึก เช่น ประเภทการวิจัย กลุ่มประชากร ขนาดตัวอย่าง และผลลัพธ์ที่วัด

.

ในระหว่างการบรรยายเกี่ยวกับ Consensus AI นั้น คุณ Eric ได้ยกตัวอย่าง Prompts หรือคำถามที่ใช้ในการค้นหาข้อมูลผ่านระบบนี้ให้ผู้ฟังได้เห็นภาพว่า เครื่องมือนี้สามารถช่วยตอบโจทย์ทางการแพทย์และการวิจัยได้อย่างหลากหลายและมีประสิทธิภาพเพียงใด

.

หนึ่งในคำถามที่ยกตัวอย่างคือ “Does visceral fat cause cancer?” ซึ่งเป็นคำถามแบบ Yes/No ในสาขาการแพทย์หรือมะเร็งวิทยา โดย Consensus AI จะค้นหางานวิจัยที่เกี่ยวข้องและวิเคราะห์ผลเพื่อสรุปคำตอบให้ผู้ใช้ได้อย่างรวดเร็ว

.

ตัวอย่างคำถามอื่นๆ ที่คุณ Eric กล่าวถึง ได้แก่ “Does fish oil prevent dementia in the elderly?” ซึ่งก็เป็นคำถามแบบ Yes/No ในสาขาประสาทวิทยาหรือเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ และ “What is the best treatment for [a specific disease]?” ซึ่งเป็นคำถามปลายเปิดเกี่ยวกับวิธีการรักษาโรคต่างๆ

.

นอกจากนี้ คุณ Eric ยังพูดถึงการใช้ Consensus AI ในการทำ Literature Review เพื่อสำรวจงานวิจัยที่มีอยู่ในหัวข้อที่นักวิจัยสนใจ โดยระบบจะช่วยค้นหา กลั่นกรอง และสรุปงานวิจัยที่เกี่ยวข้องให้อย่างครอบคลุม ซึ่งสามารถประยุกต์ใช้ได้กับหลากหลายสาขาวิชา ขึ้นอยู่กับหัวข้อที่ต้องการศึกษา

.

อีกหนึ่งการใช้งานที่สำคัญคือการตอบคำถามทางคลินิก (Clinical Questions) ซึ่งเป็นคำถามเกี่ยวกับการดูแลรักษาผู้ป่วยที่แพทย์มักจะพบบ่อยๆ เช่น การเลือกยาที่เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยที่มีอาการหรือภาวะใดๆ, ข้อดีข้อเสียของวิธีการรักษาแบบต่างๆ เป็นต้น โดย Consensus AI จะช่วยค้นหาและสรุปหลักฐานเชิงประจักษ์ล่าสุดจากงานวิจัย เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจทางคลินิกของแพทย์ได้เป็นอย่างดี

.

จากตัวอย่างเหล่านี้ จะเห็นว่า Prompts ที่ป้อนเข้าไปใน Consensus AI นั้นมีความหลากหลาย ทั้งคำถามแบบ Yes/No, คำถามปลายเปิด, การทำ Literature Review, และคำถามเชิงคลินิก ซึ่งสะท้อนให้เห็นศักยภาพของเครื่องมือนี้ในการรองรับการใช้งานที่หลากหลายและตอบโจทย์ความต้องการของผู้ใช้ในวงการแพทย์และการวิจัยได้เป็นอย่างดี ไม่ว่าจะเป็นการค้นหาคำตอบสำหรับคำถามเฉพาะเจาะจง การสำรวจองค์ความรู้ในสาขาที่สนใจ หรือแม้กระทั่งการหาข้อมูลเพื่อใช้ประกอบการดูแลรักษาผู้ป่วย

.

ฟีเจอร์ที่น่าสนใจอีกอย่างคือ Consensus Co-pilot ที่ใช้ AI ช่วยเขียนบทสรุปองค์รวมจากงานวิจัยหลายชิ้น โดยมีการอ้างอิงที่มาอย่างชัดเจน สามารถปรับแต่งรูปแบบให้สั้นยาวได้ตามต้องการ และยังสามารถให้ระบบช่วยสรุปเปรียบเทียบข้อดีข้อเสีย สำหรับประเด็นที่มีข้อถกเถียงทางวิชาการอีกด้วย

.

ในส่วนของการเข้าถึง ผู้ที่สนใจสามารถลงทะเบียนใช้ Consensus ได้ฟรี และจะได้รับ AI Credit 20 ครั้งต่อเดือน หากต้องการใช้มากกว่านั้น สามารถอัปเกรดเป็นบัญชีแบบ Premium ในราคาประหยัด ซึ่ง Consensus พยายามให้ผู้ใช้งานเข้าถึงได้ง่าย โดยเฉพาะกลุ่มแพทย์ นักวิจัย และนักศึกษา ด้วยการให้ส่วนลดพิเศษเมื่อติดต่อเป็นกลุ่มหรือผ่านสถาบัน

.

อย่างไรก็ตาม แม้ Consensus จะเป็นเครื่องมือที่มีประโยชน์มาก แต่ผู้ใช้งานก็ควรเข้าใจข้อจำกัดของมันด้วย อันได้แก่ ความครอบคลุมของฐานข้อมูลที่ยังไม่สมบูรณ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งงานวิจัยที่ไม่ใช่ภาษาอังกฤษ ความถูกต้องแม่นยำของผลสรุปจาก AI ที่ยังไม่ 100% และข้อควรระวังในการนำไปใช้ประกอบการสืบค้นอย่างเป็นระบบ (Systematic Review) ที่ต้องยังคงยึดหลักการและกระบวนการที่เคร่งครัดตามมาตรฐานปฏิบัติ

.

โดยสรุปแล้ว Consensus ถือเป็นเครื่องมือที่มีศักยภาพสูงสำหรับนักวิจัย แพทย์ และบุคลากรการแพทย์ ในการค้นคว้าข้อมูลทางวิชาการในยุค AI ที่จะช่วยให้ได้คำตอบที่รวดเร็วและถูกต้องมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเพื่อตอบคำถามทางคลินิก เพื่อประกอบการรักษา หรือเพื่อการทำวิจัย ที่สำคัญคือประหยัดเวลา เพิ่มประสิทธิภาพ และช่วยกรองงานวิจัยคุณภาพสูงได้ดียิ่งขึ้น

.

ส่วนตัวผมเองใช้ consensus ที่เป็น feature ใน ChatGPT (GPTs) ครับ ซึ่งส่วนตัวก็ถือว่าเป็น app ที่ช่วยหาแหล่งเอกสารอ้างอิงได้สะดวกทีเดียว ผู้เขียนเห็นว่า อยากลองให้ผู้อ่านได้ลองใช้ Consensus (https://consensus.app/) ดูสักครั้ง เพื่อประเมินด้วยตนเองว่าเครื่องมือนี้จะเป็นประโยชน์ต่องานของคุณอย่างไรบ้าง ได้ประโยชน์อย่างไร ในมิติไหน มาแลกเปลี่ยนกันนะครับ

เภสัชกรวิรุณ เวชศิริ